thuanphat20
Đăng ký | Đăng nhập

Email / Điện thoại

Mật khẩu

Nhớ mật khẩu | Quên mật khẩu

Các loại van sử dụng trong hệ thống Chiller và chức năng chi tiết

Hệ thống điều hòa trung tâm Chiller là một mạng lưới thủy lực và nhiệt động học vô cùng phức tạp. Trong đó, hệ thống van công nghiệp đóng vai trò là "xương sống" điều khiển mọi hoạt động của dòng chảy môi chất lạnh và dòng nước để đảm bảo chu trình làm lạnh diễn ra liên tục, an toàn.

Việc lựa chọn sai chủng loại hoặc tính toán thông số van không chính xác các loại van sử dụng trong hệ thống Chiller sẽ trực tiếp làm sụt giảm năng suất làm lạnh và gây ra những tổn thất năng lượng nghiêm trọng. Minh chứng thực tế từ các cuộc kiểm toán năng lượng cho thấy: chỉ một lớp cáu cặn CaCO3 mỏng 0.6 mm bám trên ống trao đổi nhiệt của bộ ngưng tụ (tương đương hệ số bám bẩn fouling factor 0.002) sẽ khiến máy nén tiêu tốn thêm tới 20% điện năng vận hành.

Liên hệ hotline của Thuận Phát 0965 241 836 - đơn vị hoạt động chuyên nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp để được tư vấn miễn phí về các giải pháp van trong hệ thống Chiller ngay hôm nay.

1. Các loại van sử dụng trong hệ thống Chiller

Để hệ thống hoạt động liền mạch và tối ưu hóa điện năng, các loại van dưới đây được phân bổ chuẩn xác tại từng vị trí vận hành cụ thể:

Van cổng / Van chặn (Gate Valve) đóng ngắt đường ống lớn

cac-loai-van-su-dung-trong-he-thong-chiller-1

Hoạt động bằng cách nâng hoặc hạ một đĩa chặn vuông góc với dòng chảy. Van cổng có ưu điểm tuyệt đối là độ kín cao và hoàn toàn không gây tổn thất áp suất khi mở tối đa.

Do kích thước lớn, nặng và hành trình đóng mở chậm, van chặn chỉ được dùng để đóng/ngắt cô lập hoàn toàn các đường ống lớn (như đầu vào/ra của máy nén, tháp giải nhiệt hoặc bể chứa) chứ không được sử dụng để điều tiết lưu lượng trong hệ thống Chiller.

Van bướm (Butterfly Valve) cho các đường ống bơm tuần hoàn, dàn lạnh, tháp tải nhiệt

cac-loai-van-su-dung-trong-he-thong-chiller-2

Thiết kế siêu gọn nhẹ, tiết kiệm không gian lắp đặt và có chi phí đầu tư hợp lý nhất cho các đường ống lớn. Van bướm sử dụng một đĩa xoay quanh trục trung tâm để đóng/mở hoặc điều tiết dòng chảy nước lạnh. Loại van này thường được bố trí ở đường ống vào/ra của bơm tuần hoàn, dàn lạnh và tháp giải nhiệt.

Van bi (Ball Valve) đóng ngắt nhanh trước/sau dàn lạnh/nóng

cac-loai-van-su-dung-trong-he-thong-chiller-3

Sử dụng một quả cầu có lỗ xuyên tâm xoay 90 độ để đóng mở dòng chảy cực nhanh. Van bi có độ bền cơ học cao, chịu áp suất lớn và làm kín tuyệt vời. Van bi thường được dùng tại các vị trí đóng ngắt nhanh trước và sau dàn lạnh/dàn nóng, hoặc nối với các thiết bị đo lường áp suất và nhiệt độ.

Van một chiều (Check Valve) ngăn ngừa ngập lỏng

cac-loai-van-su-dung-trong-he-thong-chiller-4

Cho phép dòng chảy đi theo một hướng duy nhất và tự động đóng chặn khi dòng chảy có xu hướng đảo chiều. Van một chiều bảo vệ máy bơm khỏi hiện tượng búa nước, bảo vệ clape máy nén khỏi áp lực cao khi các máy chạy song song, và ngăn ngừa hiện tượng ngập lỏng (liquid floodback) khi hệ thống dừng đột ngột.

Van cân bằng (Balancing Valve) áp suất lưu lượng

cac-loai-van-su-dung-trong-he-thong-chiller-5

Đóng vai trò cân bằng áp suất và lưu lượng nước lạnh giữa các nhánh hoặc các dàn lạnh (FCU, AHU).

  • Van cân bằng tĩnh (cơ): Yêu cầu kỹ thuật viên đo đạc chênh áp và điều chỉnh thủ công bằng tay dựa trên công thức lưu lượng.
  • Van cân bằng động (tự động): Tự động thay đổi tiết diện khe hở bằng cơ chế lò xo phản áp để giữ lưu lượng nước qua nhánh luôn ổn định bất chấp sự biến động áp suất của hệ thống.

Van điện từ (Solenoid Valve) đa chức năng

cac-loai-van-su-dung-trong-he-thong-chiller-6

Vận hành đóng/mở tự động tức thì bằng lực từ trường sinh ra từ cuộn dây điện từ (solenoid coil). Van điện từ thường được sử dụng làm van cấp dịch dàn bay hơi, van bypass dầu máy nén hoặc van chặn đường gas nóng.

Van giảm áp (PRV) & Van an toàn bảo vệ đường ống hệ thống Chiller

cac-loai-van-su-dung-trong-he-thong-chiller-7

Van giảm áp tự động duy trì áp suất đầu ra ổn định ở mức thấp hơn đầu vào để bảo vệ đường ống và các thiết bị đo. Van an toàn sử dụng lực lò xo cơ học để tự động xả bớt lưu chất ra ngoài khi áp suất hệ thống vượt ngưỡng cài đặt, bảo vệ bình ngưng hoặc bình tách lỏng khỏi nguy cơ nổ vỡ.

Y lọc (Y-Strainer) giữ lại cặn bẩn ngừa tắc nghẽn

cac-loai-van-su-dung-trong-he-thong-chiller-8

Là lưới lọc hình chữ Y bắt buộc phải lắp đặt phía trước máy bơm, dàn bay hơi, dàn ngưng và thiết bị đo. Y lọc giữ lại toàn bộ cặn bẩn, cát đá, rỉ sét và mạt sắt mà hoàn toàn không làm giảm áp suất dòng chảy, ngăn ngừa hiện tượng tắc nghẽn đường ống trao đổi nhiệt.

2. Van tiết lưu nhiệt truyền thống TXV và van tiết lưu điện tử EEV

Trong hệ thống Chiller, việc điều khiển lưu lượng môi chất lạnh lỏng vào dàn bay hơi quyết định trực tiếp đến chỉ số hiệu năng COP. Tìm hiểu 2 loại van và cách điều khiển để tiết kiệm năng lượng đầu vào.

  • Van tiết lưu nhiệt truyền thống (TXV): Sử dụng bầu cảm biến chứa môi chất để điều chỉnh kim van dựa trên độ quá nhiệt ở đầu ra dàn lạnh . Cơ chế cơ học này thường phản ứng rất sluggish (chậm chạp) khi hệ thống vận hành ở chế độ non tải (part load) .
  • Van tiết lưu điện tử (EEV): Sử dụng các cảm biến điện tử nhạy bén truyền tín hiệu trực tiếp về bộ vi xử lý để thay đổi độ mở orifice tức thì . EEV cho phép hệ thống vận hành ổn định ở mức độ quá nhiệt cực thấp, tăng diện tích bề mặt ống được làm ướt bởi dịch lỏng, giúp nâng cao nhiệt độ bay hơi và áp suất hút .

Số liệu thực tế từ dự án Doble Quality Foods (Anh Quốc): Việc thay thế hệ thống van TXV cũ bằng van tiết lưu điện tử (EEV) cho phép áp suất ngưng tụ tự do hạ thấp theo nhiệt độ môi trường ngoài trời (floating head pressure) và tối ưu hóa chu trình xả đá, mang lại hiệu quả tiết kiệm tới 19% điện năng tiêu thụ của máy nén. Về mặt vật lý, cứ mỗi 1°C tăng lên ở nhiệt độ bay hơi (suction temperature), hiệu suất COP của máy nén sẽ cải thiện trực tiếp từ 2% đến 3%.

3. Case study: Chỉnh áp suất cho van để tối ưu chi phí điện năng

  • Case Study tại Hikal Ltd (Nhà máy hóa chất): Hệ thống sử dụng 3 máy nén lạnh 75 kW cấp nước lạnh 8°C nhưng áp suất hút (suction pressure) thực tế bị tụt sâu chỉ còn 30 - 40 psig do thiếu hụt gas sạc. Sau đợt kiểm toán năng lượng, nhà máy sạc thêm gas để đưa áp suất hút về đúng áp suất thiết kế tiêu chuẩn là 60 psig. Kết quả là công suất lạnh của cụm Chiller tăng vọt thêm 35%, cho phép nhà máy tắt vĩnh viễn 1 máy nén nén 75 kW, tiết kiệm ngay 68.000 kWh/năm.
  • Case Study tại Clarisis Organics: Máy nén chỉ hoạt động 50 - 60% thời gian do dư tải thừa công suất. Bằng cách thay đổi kích thước pulley để giảm 40% tốc độ vòng quay máy nén (máy nén nước lạnh giảm từ 780 rpm xuống 400 rpm). Do tốc độ nén giảm, diện tích bề mặt trao đổi nhiệt của dàn lạnh và dàn nóng lúc này trở nên "quá khổ" so với lưu lượng dòng mới, giúp hệ số tiêu thụ điện giảm đáng kinh ngạc từ 1.2 kW/TR xuống chỉ còn 0.7 kW/TR.

Hệ thống van công nghiệp không đơn thuần là những điểm khóa/mở thụ động, mà chính là cơ cấu điều khiển quyết định hiệu suất của toàn hệ thống Chiller. Việc thấu hiểu nguyên lý vận hành của từng các loại van sử dụng trong hệ thống Chiller và bảo trì lưới lọc định kỳ sẽ giúp toàn bộ hệ thống luôn vận hành ở điểm hiệu suất cao nhất, mang lại hiệu quả điều hòa và thông gió cao nhất.

Xem thêm: Hệ thống chiller là gì? 3 case study tiết kiệm tối ưu điện năng

In bài viết
banner_hcm_02min