Tổng quan về hệ thống phòng cháy chữa cháy - 3 thành phần cốt lõi

Hệ thống phòng cháy chữa cháy (PCCC) là tập hợp các thiết bị, phương tiện và giải pháp kỹ thuật được thiết kế, lắp đặt đồng bộ nhằm phát hiện, cảnh báo, kiểm soát, dập tắt đám cháy và hỗ trợ sơ tán an toàn. Việc trang bị kiến thức là quy định bắt buộc khi xây dựng mới, cải tạo hoặc thay đổi quy mô, công năng của công trình. Khám phá tổng quan về hệ thống phòng cháy chữa cháy trong bài viết sau đây.

1. 3 thành phần cốt lõi của một hệ thống PCCC

Một hệ thống PCCC hoàn chỉnh tiêu chuẩn bao gồm 3 thành phần chính sau:

1.1. Hệ thống báo cháy tự động

Hệ thống báo cháy tự động đóng vai trò phát hiện sớm các dấu hiệu hỏa hoạn thông qua môi trường để kích hoạt cảnh báo kịp thời. 

• Thiết bị đầu vào phát tín hiệu cảnh báo: Bao gồm cảm biến khói, cảm biến nhiệt, cảm biến lửa và các nút ấn báo cháy khẩn cấp.
• Bộ xử lý trung tâm tiếp nhận tín hiệu: Tủ điều khiển trung tâm đóng vai trò "bộ não", tiếp nhận tín hiệu từ cảm biến, phân tích nguy cơ và điều khiển các thiết bị ngoại vi.
• Thiết bị đầu đầu ra của hệ thống PCCC: Chuông báo cháy, đèn cảnh báo nhấp nháy, bảng hiển thị phụ và hệ thống loa thông báo khẩn cấp.

Có hai loại là báo cháy thông thường (giám sát theo khu vực rộng) và Báo cháy địa chỉ (truyền tín hiệu riêng biệt từng đầu báo về trung tâm, giúp xác định chính xác vị trí cháy).

1.2. Hệ thống chữa cháy

Hệ thống chữa cháy thực hiện dập tắt ngọn lửa dựa trên tính chất nguy hiểm cháy của từng khu vực công trình theo 3 cách:

• Chữa cháy bằng nước: Phổ biến nhất là hệ thống tự động Sprinkler (đầu phun tự động vỡ ống thủy tinh để xả nước khi nhiệt độ môi trường đạt ngưỡng khoảng 68°C), kết hợp hệ thống họng nước vách tường và màng ngăn nước ngăn cháy lan.
• Chữa cháy bằng khí (Khí sạch): Sử dụng các chất khí như CO2, FM-200 (HFC-227ea), Novec 1230, Nitơ. Giải pháp này chuyên dùng cho phòng máy chủ (Server), trung tâm dữ liệu và phòng thiết bị điện tử vì dập cháy nhanh, không dẫn điện, không để lại cặn và không làm hư hỏng máy móc.
• Chữa cháy bằng bọt (Foam): Phun lớp bọt bao phủ lên bề mặt chất lỏng dễ cháy (xăng, dầu), cách ly nhiên liệu với Oxy và làm lạnh đám cháy.

1.3. Hệ thống thoát hiểm & Bổ trợ kỹ thuật

• Hệ thống quạt tăng áp & quạt hút khói: Được bố trí tại cầu thang thoát hiểm. Quạt tạo áp suất dương để ngăn khói tràn vào; hệ thống quạt hút khói hành lang giúp loại bỏ khí độc, giữ không gian thoáng cho người di chuyển.
• Các hạng mục bổ trợ trong hệ thống PCCC: Đèn chiếu sáng sự cố, đèn Exit chỉ dẫn thoát nạn, hệ thống loa cảnh báo hướng dẫn bằng giọng nói, máy phát điện dự phòng và hệ thống chống sét.

2. Các thông số kỹ thuật của một hệ thống phòng cháy chữa cháy theo TCVN 3890:2021

Trang bị và vận hành một hệ thống PCCC được quy định như sau:

• Diện tích bắt buộc dẫn đến phải trang bị PCCC cho toàn tòa nhà: Phải trang bị hệ thống chữa cháy tự động cho toàn bộ nhà nếu tổng diện tích các gian phòng thuộc diện phải trang bị bằng hoặc lớn hơn 40% tổng diện tích sàn của tòa nhà đó.
• Định mức dự trữ thiết bị: Cơ sở để hoạt động phải duy trì số lượng bình chữa cháy dự trữ không ít hơn 10% tổng số bình theo tính toán để thay thế khi cần thiết.
• Tiêu chuẩn âm thanh loa báo cháy: Tín hiệu âm thanh từ hệ thống loa cảnh báo cháy và điều khiển thoát nạn phải đạt mức âm thanh tổng thể từ 75 dBA đến không quá 120 dBA ở khoảng cách 3 m. Âm thanh cảnh báo phải cao hơn ít nhất 15 dBA so với tiếng ồn thường xuyên trong phòng (đo ở độ cao 1,5 m) và tại phòng ngủ không được nhỏ hơn 70 dBA.
• Mặt nạ lọc độc lưu trú: Khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở lưu trú bắt buộc phải trang bị mặt nạ lọc độc tại tất cả các tầng với định mức 1 chiếc/1 người (tính cho toàn bộ khách lưu trú và nhân viên thường trực).
• Tiêu chuẩn nhà chung cư: Chung cư có chiều cao từ 25 m trở lên bắt buộc phải trang bị hệ thống chữa cháy tự động; hệ thống báo cháy tự động bắt buộc trang bị không phụ thuộc vào diện tích.

3. Quy trình 10 bước lắp đặt hệ thống PCCC chuẩn kỹ thuật để đưa vào vận hành

Một dự án thi công hệ thống PCCC đạt chuẩn phải tuân thủ trình tự 10 bước sau:

1. Tiếp nhận thông tin quy mô và công năng công trình.
2. Khảo sát thực tế mặt bằng, đo đạc các khu vực lắp đặt.
3. Lập bản thiết kế chi tiết hệ thống báo cháy, chữa cháy và thoát nạn.
4. Trình thẩm duyệt bản thiết kế với cơ quan Cảnh sát PCCC.
5. Bóc tách dự toán và chi phí thiết bị, thi công.
6. Lập kế hoạch thi công chi tiết theo tiến độ công trình.
7. Thống nhất và ký kết hợp đồng thi công.
8. Thi công, lắp đặt hệ thống thiết bị theo bản vẽ đã được cơ quan chức năng thẩm duyệt.
9. Kiểm tra chất lượng, chạy thử nghiệm toàn bộ hệ thống.
10. Nghiệm thu & Bàn giao công trình đưa vào vận hành.

Hiểu tổng quan về hệ thống phòng cháy chữa cháy là bắt buộc để xây dựng một cơ sở an toàn, bảo đảm về người và của. Cùng chung tay thực hiện tốt công tác phòng cháy chữa cháy ngay từ hôm nay.

Xem thêm: Quy định phòng cháy chữa cháy đối với các cơ sở kinh doanh karaoke