Cẩm nang hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy dạng bột và khí chuẩn xác

Một đám cháy nhỏ có thể được kiểm soát ngay từ những giây đầu tiên nếu bạn biết sử dụng bình chữa cháy đúng cách. Bài viết này sẽ hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy hiệu quả, giúp bạn bình tĩnh xử lý khi có sự cố hỏa hoạn để bảo vệ người và của cải.

1. Phân biệt nhanh các loại bình chữa cháy phổ biến

Hiện nay, có 3 loại bình chữa cháy xách tay thông dụng. Đó là bình chữa cháy bằng bột, chữa cháy bằng khí CO2 và bình chữa cháy gốc nước.

Các nhận diện các loại bình được mô tả dưới bảng sau:

2. Quy trình sử dụng bình chữa cháy theo tiêu chuẩn 3 bước

Bước 1: Tiếp cận đám cháy

Khi có cháy xảy ra, bạn hãy nhanh chóng di chuyển bình chữa cháy đến gần khu vực xảy ra hỏa hoạn. Lưu ý chỉ khi bạn biết sử dụng bình mới di chuyển đến gần đám cháy.

Nếu là bình chữa cháy bằng bột, trong quá trình di chuyển bạn cần lắc xóc hoặc lộn ngược bình từ 3 đến 5 lần để bột khô bên trong tơi xốp không bị vón cục. Khi đến gần đám cháy cách 1,5 m đến 2m hãy đặt bình xuống mặt đất.

Bước 2: Giật chốt an toàn (chốt kẹp chì)

Đặt một tay giữ chặt phần cổ bình hoặc tay xách. Tay còn lại móc vào khuyên tròn của chốt an toàn và giật mạnh theo phương ngang, vuông góc với thân bình để phá bỏ niêm phong.

Bước 3: Phun chất chữa cháy dập lửa

• Tay thuận cầm chắc cụm van xả (cò bóp). Tay còn lại cầm chắc vòi phun hoặc đáy bình hướng thẳng vào chân ngọn lửa, tuyệt đối không phun vào phần ngọn lửa đang bốc cao.
• Bóp mạnh và dứt khoát cò bóp để chất chữa cháy phun liên tục
• Di chuyển vòi phun qua lại (theo hình zigzag hoặc quét ngang) để chất chữa cháy phủ đều lên bề mặt đang cháy.
• Chỉ dừng phun khi ngọn lửa đã tắt hoàn toàn và không còn dấu hiệu bùng phát trở lại.

3. Hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy đúng cách theo từng loại bình

Mỗi loại bình chữa cháy có những nguyên lý hoạt động và lưu ý an toàn riêng biệt cần phải tuân thủ để tránh gây nguy hiểm. Dưới đây là hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy ứng với 3 loại bình đang được ứng dụng trên thị trường.

3.1 Cách sử dụng bình chữa cháy bằng bột

• Bình bột dập tắt lửa bằng cách cách ly chất cháy với oxy. Ký hiệu chữ cái thể hiện loại đám cháy mà bình có thể dập: A (chất rắn như gỗ, giấy), B (chất lỏng như xăng dầu, cồn), C (chất khí như gas)
• Thao tác đặc thù:
• Trước khi dùng, hãy luôn kiểm tra đồng hồ áp suất: Kim chỉ vạch xanh là bình đủ áp suất tốt, vạch đỏ là áp suất yếu cần nạp lại, vạch vàng là áp suất cao.
• Khi dập các đám cháy chất lỏng (xăng, dầu), phải phun bột bao phủ lên bề mặt cháy, tránh phun trực tiếp xuống chất lỏng để đề phòng chất lỏng bắn ra ngoài gây cháy to hơn.
• Khi chữa cháy ngoài trời, người phun phải đứng ở đầu hướng gió (xuôi chiều gió) để bột khong bị tạt ngược lại vào người. Khi đứng chữa cháy trong nhà, cần đứng hướng lưng về phía cửa thoát hiểm.
• Không nên dùng bình chữa cháy bằng bột để chữa cháy các thiết bị điện tử, máy móc vì bụi bột mịn có thể làm bẩn và hỏng linh kiện.

3.2 Cách sử dụng bình chữa cháy bằng khí CO2

Tính năng: Khí CO₂ hóa lỏng bên trong bình có nhiệt độ cực lạnh sấp xỉ -79°C. Khi phun ra, CO₂ có tác dụng làm lạnh đóng băng vùng cháy và làm loãng nồng độ oxy để dập lửa. Bình chữa cháy CO₂ cực kỳ hiệu quả cho đám cháy thiết bị điện, buồng hầm, phòng kín vì không để lại cặn bẩn như bình chữa cháy bằng bột nêu trên.

Nguyên tắc an toàn để tránh bỏng lạnh:

• Tuyệt đối không được cầm trực tiếp vào loa phun hoặc vòi phun kim loại khi xịt. Khí CO2 lạnh thoát ra sẽ đóng băng loa phun ngay và gây bỏng lạnh nghiêm trọng. Bạn chỉ được phép cầm vào phần quai cầm/tay quai được thiết kế riêng trên loa phun.
• Sau khi rút chốt an toàn, nên thực hiện động tác bóp nhẹ cò thử để kiểm tra xem khí có bị xì ở cổ bình hay không nhằm đảm bảo an toàn trước khi tiếp cận đám cháy.
• Tuyệt đối không dùng bình chữa cháy CO2 ngoài trời có gió mạnh vì gió sẽ thổi bay khí lạnh, làm giảm hiệu quả chữa cháy.
• Tuyệt đối không dùng bình chữa cháy CO2 cho đám cháy có than cốc, kim loại nóng chảy vì CO2 gặp nhiệt độ cao của các chất này sẽ phản ứng hóa học tạo ra khí CO cực độc.

3.3 Cách sử dụng bình chữa cháy gốc nước

Bình chữa cháy gốc nước rất thân thiện với môi trường, không gây ngạt, sạch và phù hợp với các đám cháy thông thường như rèm cửa, vải vóc, giấy, gỗ trong gia đình hoặc văn phòng.

Thao tác chữa cháy:

• Luôn kiểm tra đồng hồ áp suất trước khi dùng, kim luôn phải nằm ở vùng xanh.
• Khi phun dập lửa ngoài trời, hãy đứng ngược chiều gió (hoặc chéo với hướng gió) để tránh hít phải khói độc hay bị nước tạt ngược vào mắt, da.
• Tuyệt đối không sử dụng cho đám cháy điện đang  hoạt động vì nước dẫn điện sẽ gây điện giật cho người phun, nếu muốn dùng, phải ngắt cầu dao/nguồn điện trước.
• Tuyệt đối không dùng cho đám cháy kim loại nóng chảy (loại D) vì nước tiếp xúc với kim loại nóng sẽ phản ứng sinh ra khí hydro gây nổ nguy hiểm.

4. Các lỗi sai khi chữa cháy cần tránh

Bạn hãy lưu ý tránh các lỗi sai cơ bản sau khi dập lửa:

1. Không cố chấp dập lửa khi đám cháy đã quá lớn: Bình chỉ phù hợp với đám cháy nhỏ mới phát sinh, hãy gọi 114 khi lửa đã lan rộng ngoài tầm kiểm soát.
2. Đứng quá gần hoặc quá xa đám cháy: Lưu ý khoảng cách an toàn và tiêu chuẩn để dập lửa là từ 1,5 đến 2 mét.
3. Không bóp cò van dứt khoát: Dẫn đến dòng phun không đều, ngọn lửa không dập tắt hoàn toàn có thể bùng phát trở lại. Hãy bóp mạnh và giữ liên tục cho đến khi lửa tắt hẳn hoặc hết bình.
4. Phun thẳng vào ngọn lửa thay vì chân ngọn lửa sẽ không làm dập tắt hoàn toàn đám cháy.
5. Không kiểm tra áp suất bình trước khi dùng: Bình chỉ áp mũi kim chỉ vạch đỏ sẽ khiến chất chữa cháy phun không ra hoặc phun yếu.

5. Quy tắc bảo quản và kiểm tra bình chữa cháy định kỳ

Theo tiêu chuẩn, bình cần được treo trên tường bằng giá treo chuyên dụng cách mặt đất từ 0,9m đến 1,2m hoặc đặt trên kệ PCCC. Nơi đặt râm mát, khô ráo, dễ thấy và dễ lấy, tránh nguồn nhiệt cao quá 50-55 độ C vì làm tăng áp suất bình quá mức gây nổ.

Cần kiểm tra định kỳ bình 6 tháng 1 lần. Với bình bột và bình gốc nước, kim áp suất cần phải ở vạch xanh. Kiểm tra cân nặng của bình chữa cháy bằng khí CO2 3 tháng 1 lần. Cần đảm bảo chốt an toàn và kẹp chì còn nguyên vẹn, vỏ bình không móp méo hay rò rỉ dung dịch.

Sau khi sử dụng, cần tiến hành nạp sạch lại ngay, kể cả mới xịt thử một phần hay chốt hãm kẹp chì đã rút ra và chưa phun chất chữa cháy. Ngoài ra, cần nạp lại định kỳ khi bình hết hạn kiểm định, tụt áp suất hoặc thiếu trọng lượng khí tiêu chuẩn.

Những kiến thức hướng dẫn sử dụng bình chữa cháy trên đây rất cần thiết để bảo vệ an toàn cho bạn và gia đình bạn trong tương lai, lưu và chia sẻ để nhiều người biết đến hơn bạn nhé.

Xem thêm: Bình phòng cháy chữa cháy có bao nhiêu loại? Đặc điểm và cách chọn